मराठी रंगभूमीचा अभिमान! ‘भूमिका’ नाटकाचा मुंबई विद्यापीठाच्या अभ्यासक्रमात समावेश
May 20, 2026 17:51:58 IST MTG editorial
मराठी रंगभूमीच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी नोंदवला जाईल असा एक अभिमानास्पद क्षण साकारला आहे. आधुनिक मराठी रंगभूमीवरील अत्यंत गाजलेल्या ‘भूमिका’ या नाटकाचा मुंबई विद्यापीठाच्या तृतीय वर्ष कला शाखेच्या (TYBA) अभ्यासक्रमात अधिकृत समावेश करण्यात आला आहे. क्षितीज पटवर्धन लिखित या नाटकाने आपल्या प्रभावी आशय, साहित्यिक मूल्ये आणि रंगमंचीय सादरीकरणामुळे रसिक, समीक्षक आणि अभ्यासक यांची एकमुखाने दाद मिळवली आहे.
प्रख्यात दिग्दर्शक चंद्रकांत कुलकर्णी यांच्या संवेदनशील आणि प्रभावी दिग्दर्शनामुळे ‘भूमिका’ला वेगळी कलात्मक उंची लाभली. तसेच, अष्टपैलू अभिनेते सचिन खेडेकर यांनी तब्बल २१ वर्षांनंतर रंगभूमीवर केलेले पुनरागमन हे या नाटकाचे मोठे आकर्षण ठरले. त्यांच्या दमदार अभिनयाने या कलाकृतीला प्रेक्षकांकडून भरभरून प्रतिसाद मिळाला.
अलीकडेच मुंबई थिएटर गाईडने सचिन खेडेकर, क्षितीज पटवर्धन आणि चंद्रकांत कुलकर्णी यांची विशेष मुलाखत घेतली. या संवादामध्ये त्यांनी गाजलेल्या ‘भूमिका’ नाटकामागील निर्मिती प्रक्रिया, दृष्टीकोन, संशोधन आणि भावनिक गहिरेपणाविषयी सविस्तर चर्चा केली. मराठी रंगभूमीप्रेमी, कलाकार आणि नाट्यनिर्मिती संस्थांनी या मुलाखती आवर्जून पाहाव्यात, कारण या आधुनिक अभिजात कलाकृतीमागील प्रचंड मेहनत, सर्जनशील प्रक्रिया आणि कलात्मक समर्पण समजून घेण्यासाठी त्या अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहेत.
या नाटकाने प्रतिष्ठेच्या ‘मास्टर दीनानाथ मंगेशकर सन्माना’ सह तब्बल १५ मानाचे पुरस्कार पटकावत मराठी रंगभूमीवर आपला ठसा उमटवला आहे. नाटकाच्या संहितेचे प्रकाशन प्रसिद्ध गीतकार आणि लेखक जावेद अख्तर यांच्या हस्ते झाले होते, हीदेखील या कलाकृतीच्या साहित्यिक दर्जाची साक्ष मानली जाते.
दिग्दर्शक आशुतोष गोवारीकर आणि अभिनेते परेश रावल यांनीही ‘भूमिका’चे “अभिजात कलाकृती” आणि “आधुनिक मराठी रंगभूमीचे सामर्थ्य” अशा शब्दांत कौतुक केले आहे.
मानवी मूल्ये, विवेक, सचोटी आणि एका नटाच्या मानसिक संघर्षाचे अत्यंत प्रभावी चित्रण करणारे हे नाटक रंगमंच आणि वास्तव यांच्यातील सूक्ष्म सीमारेषेचा वेध घेते. याच सशक्त आशयामुळे मुंबई विद्यापीठाच्या मराठी अभ्यास मंडळाने ‘भूमिका’ची अभ्यासक्रमासाठी निवड केली आहे.
मराठी रंगभूमीचा झेंडा अधिक उंचावणारी ही घटना संपूर्ण नाट्यविश्वासाठी अभिमानाची बाब ठरत आहे.
*Mumbai Theatre Guide takes no responsibility for change in schedule.